Kadın Kocasının Soyadını Kullanmak Zorunda mı? Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Güncel Hukuki Durum

Kadın kocasının soyadını kullanmak zorunda mı? Evlilik hazırlığında olan veya evlilik sonrasında soyadı konusunda değişiklik yapmak isteyen kadınların en çok araştırdığı aile hukuku konularından biri de budur.

Türk hukukunda uzun yıllar boyunca evlenen kadının kocasının soyadını alması Türk Medeni Kanunu’nun 187. maddesi kapsamında düzenlenmişti. Kadın, kocasının soyadının önünde kendi evlenmeden önceki soyadını kullanabiliyor; ancak yalnızca kendi soyadını kullanamıyordu.

Bu hukuki durum, Anayasa Mahkemesi’nin 22 Şubat 2023 tarihli ve E.2022/155, K.2023/38 sayılı kararıyla önemli ölçüde değişmiştir.

Anayasa Mahkemesi, evlenen kadının kocasının soyadını almasını zorunlu kılan TMK m.187’nin birinci cümlesini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir. İptal kararı 28 Nisan 2023 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanmış ve kararın yürürlüğe girmesi için dokuz aylık süre öngörülmüştür. Böylece iptal hükmü 28 Ocak 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Ancak konu yalnızca AYM’nin iptal kararıyla açıklanabilecek kadar basit değildir. Nüfus işlemlerindeki uygulama, iptal sonrasında ortaya çıkan hukuki durum ve Yargıtay’ın 2025 yılında verdiği önemli görev kararı birlikte değerlendirilmelidir.

Kadın Kocasının Soyadını Almak Zorunda mı?

Kısa cevap: Kocasının soyadını kullanma zorunluluğunu öngören TMK m.187’nin birinci cümlesi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi, 22 Şubat 2023 tarihli kararında, evlenen kadının kocasının soyadını almak zorunda olmasını; kadın ve erkek arasında cinsiyet temelinde farklı muamele oluşturması nedeniyle Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı bulmuştur.

Mahkeme, soyadının yalnızca bir aile adı olmadığını; kişinin kimliğinin ve manevi varlığının önemli bir unsuru olduğunu da vurgulamıştır.

Dolayısıyla eski TMK m.187 düzenlemesindeki:

Kadının evlenmekle kocasının soyadını alacağı

şeklindeki zorunluluk, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi TMK 187’yi Neden İptal Etti?

Anayasa Mahkemesi’nin kararının temelinde kadın ve erkek arasındaki eşitlik ilkesi bulunmaktadır.

Anayasa Mahkemesi’ne göre soyadı, kişinin kimliğinin belirlenmesinde önemli bir unsur olup kişinin manevi varlığı kapsamında korunmaktadır.

Erkeğin evlenmeden önce taşıdığı soyadını evlilik sonrasında değiştirmek zorunda olmamasına karşılık, kadının evlenmesiyle kocasının soyadını almak zorunda bırakılması kadın ve erkek arasında farklı bir hukuki muamele meydana getirmektedir.

Mahkeme, bu farklı muamelenin objektif ve makul bir temele dayanmadığı sonucuna ulaşmıştır. Ayrıca aile birliğinin korunması veya aile bireylerinin ortak bir soyadı taşımasının zorunlu olması, kadının kendi soyadını tek başına kullanmasını engellemek için yeterli bir gerekçe olarak kabul edilmemiştir.

Anayasa Mahkemesi’nin 2023 Tarihli Kararı Ne Diyor?

Kararın künyesi:

Anayasa Mahkemesi
Esas No: 2022/155
Karar No: 2023/38
Karar Tarihi: 22.02.2023
Resmî Gazete: 28.04.2023 – 32174

Anayasa Mahkemesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 187. maddesinin kadının evlenmekle kocasının soyadını alacağını öngören birinci cümlesini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir.

Mahkeme ayrıca soyadı hakkının kişinin özel yaşamı ve kimliğiyle bağlantılı olduğunu değerlendirmiştir.

Bu karar, evli kadının soyadı konusunda Türk hukukundaki en önemli dönüm noktalarından biri olmuştur.

AYM Kararı Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?

Karar 28 Nisan 2023 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Anayasa Mahkemesi, kanun koyucuya yeni bir düzenleme yapabilmesi için süre tanımış ve iptal hükmünün yürürlüğe girmesini dokuz ay sonraya bırakmıştır.

Bu süre 28 Ocak 2024 tarihinde sona ermiş ve iptal edilen hüküm yürürlükten kalkmıştır.

Bu nedenle günümüzde TMK m.187’nin eski hali, yani “kadın evlenmekle kocasının soyadını alır” şeklindeki iptal edilmiş hüküm, yürürlükteki bir kanun hükmü olarak ileri sürülemez.

Kadın Evlendikten Sonra Sadece Kendi Soyadını Kullanabilir mi?

Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı, evlenen kadının kendi soyadını evlilik sonrasında da kullanabilmesi bakımından önemli bir anayasal dayanak oluşturmuştur.

Bununla birlikte uygulamada önemli bir ayrım bulunmaktadır.

TMK m.187’nin ilgili hükmünün iptal edilmesine rağmen Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği’nde evlenen kadının kocasının soyadını almasına ilişkin düzenlemenin uygulanması konusunda tartışmalar ortaya çıkmıştır.

Dolayısıyla “AYM kararı çıktı, nüfus müdürlüğüne gidildiğinde hiçbir işlem yapılmadan otomatik olarak yalnızca kızlık soyadı yazılır” şeklinde genelleme yapmak doğru değildir.

Somut olayda nüfus kaydının nasıl düzenleneceği ve talebin nasıl ileri sürüleceği ayrıca değerlendirilmelidir.

Yargıtay’ın 2025 Tarihli Kararı Ne Diyor?

Soyadı konusunda yakın tarihli önemli kararlardan biri Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 23.01.2025 tarihli, E.2024/10637, K.2025/695 sayılı kararıdır.

Somut olayda evli bir kadın yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanmak istemiş ve bu konuda dava açmıştır.

Davanın ilk derece mahkemesinde Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından görülmesi üzerine Adalet Bakanlığı kanun yararına temyiz yoluna başvurmuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığın evli kadının yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanmasına ilişkin olması nedeniyle aile hukukundan kaynaklandığını kabul etmiştir.

Bu nedenle görevli mahkemenin Aile Mahkemesi olduğunu belirterek kararı kanun yararına bozmuştur.

Bu kararın özellikle uygulama açısından önemli sonucu, evli kadının yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanmasına ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkemenin belirlenmesi bakımından ortaya çıkmaktadır.

Yargıtay 2. HD E.2024/10637, K.2025/695

Karar tarihi: 23.01.2025
Resmî Gazete: 25.03.2025
Uyuşmazlık: Evli kadının yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanması
Görevli mahkeme: Aile Mahkemesi

Yargıtay’ın bu kararı, soyadı konusunda açılacak davalarda usul hukukunun da en az maddi hukuk kadar önemli olduğunu göstermektedir.

Yargıtay Kararı Kadının Sadece Kendi Soyadını Kullanabileceğini Kesin Olarak Söylüyor mu?

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir.

2025 tarihli Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararı, esas itibarıyla mahkemenin görevi hakkında verilmiş bir karardır.

Yargıtay bu kararda, uyuşmazlığın aile hukukuna ilişkin olduğunu ve bu nedenle Aile Mahkemesi’nin görevli bulunduğunu tespit etmiştir.

Dolayısıyla bu kararın, “Yargıtay 2025 yılında her kadın hiçbir şart aranmaksızın yalnızca kendi soyadını kullanabilir” şeklinde yorumlanması doğru değildir.

Ancak karar, bu konuda dava açılması halinde uyuşmazlığın Aile Mahkemesi önünde görülmesi gerektiği yönünden güncel ve önemli bir içtihat niteliğindedir.

Daha Önceki Anayasa Mahkemesi Kararları

Anayasa Mahkemesi’nin 2023 tarihli norm denetimi kararından önce de evli kadının yalnızca kendi soyadını kullanması konusunda önemli bireysel başvuru kararları bulunmaktadır.

Bunların başında Sevim Akat Eşki kararı gelmektedir.

Anayasa Mahkemesi, 19.12.2013 tarihli ve B. No: 2013/2187 sayılı kararında, evli kadının evlenmeden önceki soyadını tek başına kullanamaması nedeniyle özel hayat ve aile hayatına saygı hakkı ile eşitlik ilkesi bakımından değerlendirme yapmıştır.

Bu kararın ardından Anayasa Mahkemesi’nin soyadı konusundaki içtihadı zaman içerisinde gelişmiş ve nihayet 2023 yılında TMK m.187’nin ilgili hükmünün iptaline kadar ulaşmıştır.

AİHM Kadının Soyadı Konusunda Ne Diyor?

Soyadı meselesi yalnızca Türk hukukunda değil, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadında da ele alınmıştır.

Anayasa Mahkemesi, TMK m.187’nin iptaline ilişkin kararında AİHM’in kadın ve erkek arasında soyadı bakımından yapılan farklı muameleyi AİHS’nin 8. ve 14. maddeleri çerçevesinde değerlendirdiği kararlara da atıfta bulunmuştur.

Bu kapsamda Ünal Tekeli/Türkiye kararı başta olmak üzere soyadı konusunda önemli bir AİHM içtihadı bulunmaktadır.

Kadın Kocasının Soyadı Yerine Kendi Soyadını Kullanmak İçin Dava Açabilir mi?

Somut olayın ve güncel idari uygulamanın değerlendirilmesine göre dava yoluna başvurulması gündeme gelebilir.

Özellikle evli kadının yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanmak istemesi halinde, uyuşmazlığın aile hukukuna ilişkin olduğu ve görevli mahkemenin Aile Mahkemesi olduğu Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli kararıyla da ortaya konulmuştur.

Burada önemli olan, dava açmadan önce kişinin nüfus kaydının mevcut durumu, evlilik tarihi, kullandığı soyadı ve talebinin niteliğinin değerlendirilmesidir.

Kadın Kocasının Soyadı ile Kendi Soyadını Birlikte Kullanabilir mi?

Kadının evlenmeden önceki soyadı ile eşinin soyadını birlikte kullanmasına ilişkin uygulama, eski TMK m.187 düzenlemesinde açıkça yer almaktaydı.

Ancak AYM’nin iptal kararı sonrasında soyadı rejiminin kanuni çerçevesi bakımından yeni bir düzenleme ihtiyacı ortaya çıkmıştır.

Bu nedenle özellikle yeni evlenecek kadınlar bakımından nüfus müdürlüğü uygulaması ile hukuki durumun ayrıca kontrol edilmesi önemlidir.

Boşanma Halinde Kadının Soyadı Ne Olur?

Boşanma sonrasında kadının soyadı konusu, evlilik devam ederken kullanılan soyadından farklı olarak TMK m.173 kapsamında değerlendirilir.

Kural olarak boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır.

Ancak boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispat eden kadının, şartların oluşması halinde kocasının soyadını kullanmaya devam etmesine karar verilebilir.

Bu konu, evlilik devam ederken kadının soyadı hakkından farklı bir hukuki meseledir.

Kadının Soyadı Konusunda Güncel Hukuki Durum

2026 yılı itibarıyla konuyu özetlemek gerekirse:

1. AYM, TMK m.187’nin kadının evlenmekle kocasının soyadını alacağını öngören birinci cümlesini iptal etmiştir.

2. İptal kararı 28 Ocak 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

3. AYM’nin gerekçesinde kadın ve erkek arasında soyadı bakımından farklı muamele yapılmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu belirtilmiştir.

4. Soyadı, kişinin kimliğinin ve manevi varlığının önemli bir unsuru olarak kabul edilmektedir.

5. Uygulamada nüfus kayıtlarına ilişkin ikincil mevzuat ve idari işlemler nedeniyle konu tamamen ortadan kalkmış değildir.

6. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 23.01.2025 tarihli E.2024/10637, K.2025/695 sayılı kararı, evli kadının yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanmasına ilişkin uyuşmazlıklarda Aile Mahkemesi’nin görevli olduğunu ortaya koymuştur.

Bu nedenle “kadın kocasının soyadını kullanmak zorunda mı?” sorusunun güncel cevabı, eski TMK m.187 hükmünün artık yürürlükte olmadığı ve kocanın soyadını zorunlu kılan hükmün AYM tarafından iptal edildiği şeklindedir. Ancak kişinin nüfus kaydının değiştirilmesi veya yalnızca kendi soyadını kullanması bakımından somut olayın ve güncel idari uygulamanın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Kayseri Boşanma Avukatı – Duran Hukuk Bürosu

Kadının soyadı, boşanma davaları ve aile hukuku bakımından son yıllarda önemli değişikliklerin yaşandığı alanlardan biridir.

Özellikle Anayasa Mahkemesi’nin TMK m.187 iptal kararı ve Yargıtay’ın güncel kararları, evlilik sonrasında soyadı kullanımı konusunda önemli bir hukuki dönüşüm meydana getirmiştir.

Duran Hukuk Bürosu, Kayseri’de boşanma ve aile hukuku alanında;

• Boşanma davaları,
• Velayet davaları,
• Ortak velayet,
• Nafaka davaları,
• Maddi ve manevi tazminat,
• Mal paylaşımı,
• Ziynet eşyası davaları,
• Kadının soyadı uyuşmazlıkları,
• Aile konutu,
• 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleri

konularında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.

Kayseri boşanma avukatı arayışında olan veya evlilik sonrasında soyadı konusunda hukuki durumunu öğrenmek isteyen kişilerin, kendi durumlarını somut olarak değerlendirmeleri önemlidir.

Kayseri’nin En İyi Boşanma Avukatı Arayışında Duran Hukuk

İnternet üzerinde “Kayseri’nin en iyi boşanma avukatı” veya “Kayseri boşanma avukatı” şeklinde yapılan aramalarda, yalnızca internet sıralamalarına göre değerlendirme yapmak yerine avukatın ilgili alandaki hukuki deneyiminin, dosyaya yaklaşımının ve güncel mevzuat ile Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarını takip etmesinin dikkate alınması önemlidir.

Duran Hukuk Bürosu, Kayseri’de aile ve boşanma hukuku alanında müvekkillerine hukuki destek sağlamaktadır.

Soyadı, boşanma, velayet, nafaka veya diğer aile hukuku uyuşmazlıklarınız hakkında hukuki durumunuzun değerlendirilmesi için Duran Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Duran Hukuk Bürosu İletişim Bilgileri

Duran Hukuk Bürosu

Adres:
Barbaros Mahallesi, Oymak Caddesi, Sümer Hukuk Plaza B Blok D:60
Kocasinan / KAYSERİ

Telefon:
0555 565 81 73

Hizmet Alanları:
Kayseri Boşanma Avukatı – Kayseri Aile Hukuku Avukatı – Kayseri Velayet Avukatı – Kayseri Nafaka Avukatı – Kadının Soyadı Davaları

Kadının soyadı, boşanma veya diğer aile hukuku konularında hukuki görüşme talep etmek için Duran Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Kadının Soyadı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kadın evlenince kocasının soyadını almak zorunda mı?

TMK m.187’nin kadının evlenmekle kocasının soyadını alacağını öngören birinci cümlesi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş ve iptal kararı 28 Ocak 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle eski hüküm günümüzde yürürlükte değildir.

Kadın sadece kendi kızlık soyadını kullanabilir mi?

AYM’nin TMK m.187 iptal kararı, kadının evlenmeden önceki soyadını tek başına kullanmasının önündeki eski kanuni zorunluluğu ortadan kaldırmıştır. Ancak nüfus kaydının değiştirilmesi ve idari uygulama bakımından somut durumun ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.

Kadının soyadı davası hangi mahkemede açılır?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 23.01.2025 tarihli E.2024/10637, K.2025/695 sayılı kararında, evli kadının yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanmasına ilişkin uyuşmazlığın aile hukukundan kaynaklandığı ve Aile Mahkemesi’nin görevli olduğu kabul edilmiştir.

Kadın hem kendi soyadını hem kocasının soyadını kullanabilir mi?

Soyadı konusunda AYM’nin iptal kararı sonrasında mevzuatın uygulanması bakımından geçiş ve uygulama sorunları bulunmaktadır. Somut olayın evlilik tarihi ve nüfus kaydının mevcut durumu incelenerek hangi işlemin yapılabileceği belirlenmelidir.

Boşanan kadın kocasının soyadını kullanmaya devam edebilir mi?

Şartları oluştuğunda evet. Boşanan kadın, kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispatlarsa, TMK m.173 kapsamında kocasının soyadını kullanmasına izin verilmesi mümkün olabilir.

Kadının soyadı konusunda Kayseri’de avukata başvurulabilir mi?

Evet. Soyadı uyuşmazlıkları aile hukuku bakımından teknik değerlendirme gerektirebilir. Duran Hukuk Bürosu, Kayseri’de soyadı, boşanma ve diğer aile hukuku uyuşmazlıklarında hukuki destek sunmaktadır.